Weten wie je bent

De eerste pijler van zelfbepaling is zelfkennis. Dit betekent:

• jezelf accepteren zoals je bent, inclusief je menselijke zwakheden en gebreken; in contact staan met je wezenlijke kwaliteiten, je gevoelens en drijfveren;

en tegelijk ook:

• jezelf ontwikkelen, zodat je het beste van jezelf naar boven haalt – niet vanuit perfectionisme of behoefte je gebreken te corrigeren, maar gewoon omdat mensen die lekker in hun vel zitten van nature een drang hebben naar groei en ontwikkeling.

“Weten wie je bent”: het klinkt simpel, maar er zijn verschrikkelijk veel mensen die op een of andere manier worstelen met hun zelfbeeld. Daarbij kan het gaan om onzekerheid en gebrek aan zelfvertrouwen, maar juist ook om zelfoverschatting. Dat zijn twee kanten van dezelfde medaille.

Een paar voorbeelden van problemen die veel voorkomen.

• het gevoel dat je eigenlijk helemaal niet leuk, bekwaam of de moeite waard bent, en dat op een kwade dag mensen dat zullen ontdekken (het zogenaamde ‘imposter’-syndroom);
• heftig reageren op kritiek (kwaad worden of juist helemaal uit het veld geslagen zijn);
• het stellen van hoge eisen aan jezelf, om maar steeds te bewijzen (voor jezelf of voor anderen) dat je een waardevolle persoon bent;
• niet kunnen erkennen dat je ergens niet goed in bent, of steeds jezelf willen bewijzen, en daardoor te vaak op je tenen lopen;
• je meer druk maken om de vraag of je wel voor vol wordt aangezien en serieus wordt genomen dan om de inhoud van je werk;
• veel nadenken over jezelf, piekeren, en jezelf zo serieus nemen dat er geen ruimte meer is om je er overheen te zetten en gewoon lekker aan het werk te gaan.
  

Het zijn slechts enkele voorbeelden uit een bijna eindeloze reeks.
Al deze problemen zijn terug te voeren op een tekort aan zelf-contact. Zelf-contact kun je het best omschrijven als: met jezelf op je gemak zijn. Je kunt jezelf dan zien zoals je bent, met al je kwaliteiten en menselijke gebreken; naar jezelf kijken zonder te oordelen (zelfcompassie); je eigen doelen en drijfveren als maatstaf durven nemen.

Als je een goed contact hebt met jezelf, kun je ook meer ontspannen met anderen omgaan, want je hoeft geen energie te stoppen in ‘ego-projecten’ (jezelf waarmaken). Je hoeft niet alsmaar te werken om te laten zien dat je een waardevol persoon bent.

Niet alleen geeft dat veel rust. Je merkt ook dat het een heel prettige én effectieve basis is om met anderen om te gaan in de meest uiteenlopende situaties: conflicten, onderhandelingen, kennismaking, sollicitatie- en beoordelingsgesprekken, kritiek geven of krijgen, beïnvloedings- en verkoopsituaties. Als je vanuit een stevige basis in jezelf het contact met de ander aan gaat, komt de rest (bijna) vanzelf!

---